artist statement

Ritzo ten Cate

Als Social Practice Artist doe ik voortdurend, op elkaar voortbordurend, meerjarig onderzoek naar ons leven en samenleven en specifiek naar verbinding en wat dat in de weg staat. Hoe maak je verbinding? Met jezelf? Met een ander? In het algemeen? Veiligheid is een terugkerend thema in mijn werk. Veel van mijn werk vindt buiten plaats, bij voorkeur in wat we de natuur noemen, waar planten, bomen en dieren ook actanten in mijn onderzoek worden. Bij voorkeur werk ik in rust, met aandacht, vanuit liefde. Overigens kun je aan bijna al mijn onderzoek deelnemen.

Mijn onderzoek leg ik vast in manuals, scripts, scores, zodat ik zelf altijd door kan waar ik gebleven was en anderen met mijn werk verder kunnen. De open source manier van werken is voor mij als digital native, die op zijn achtste begon met programmeren op een MSX home computer, vanzelfsprekend.

Bij mijn onderzoek betrek (en verbind) ik kennis uit de meest uiteenlopende domeinen. Uit het theater, de fotografie, bedrijfskunde, sjamanisme, bushcraft, ademwerk, martial arts, groepswerk, wijsbegeerte. Met regelmaat diep ik, waar nodig, een voor mij geheel nieuw gebied uit. Daarbij verbind ik me graag voor langere tijd met mensen die het gebied meester zijn, met autoriteiten, soms in de vorm van een (formele) opleiding, maar vaker en liever door samen onderzoek te doen met de kennisdrager als mentor of als partner. Zo werkte ik bijvoorbeeld een jaar lang bij het Noord Nederlands Toneel en trok ik op met regisseurs als Ola Mafaalani, Ko van den Bosch en Lotte van den Berg, liet ik de Fotoacademie schieten voor een coaching door verschillende topfotografen en assisteerde ik nog voor ik mijn eigen opleiding had afgerond bij de breathwork masterclasses van Kasper van der Meulen.

Wat ik heb gevonden – de avonturen, de verhalen, de lessen – deel ik in interviews, essays, boeken, lezingen, masterclasses en seminars. Vanuit mezelf geïnitieerd op open inschrijving of op uitnodiging van bedrijven of leeromgevingen (zoals bijvoorbeeld de Rijksuniversiteit Groningen, Academie Minerva, State University of Tbilisi of het Montessori Lyceum Groningen). Daarbij is embodied learning altijd de basis, zodat je ook lichamelijk, somatisch, mag ervaren wat je tot je krijgt; ik werk graag met wat ik content voor de onderbuik noem.

Vaak levert mijn onderzoek ook an sich waardevolle vormen of materiaal op. In Groningen nodigde ik mensen van de straat uit hun levensverhaal te vertellen aan de hand van de stad. Duizenden mensen gingen mee op wat ook wel bekend is geworden als dé daklozenwandelingen van Groningen en duizenden lezers, waaronder honderden middelbare scholieren, lazen mijn debuutroman Donkerder (gebaseerd op de jeugdverhalen van de mensen die ik leerde kennen bij het opzetten van de wandelingen). Als je Googlet op telefoonzombie vind je nog altijd honderden aangrijpende foto’s van mensen die ontwaken uit hun third virtual space, terwijl ze verzonken in hun telefoon, bijna tegen mij op lopen. Met mijn Stilte Samen Zwerving, die ook speelde op Oerol 2024, onderzocht ik hoe je mensen veel langere tijd enigszins comfortabel in stilte, met zichzelf in de natuur kunt laten zijn, om zo verstild de ruis te onderzoeken die de verbinding in de weg staat. Deze vormen noem ik, geleerd uit lean startup thinking, ook wel Minimum Viable Art, exact genoeg om een hypothese rondom menselijk gedrag te onderzoeken.

Mijn bagage zet ik graag in voor het vormgeven en begeleiden van strategische interventies bij bedrijven, op congressen, op heidagen. Wie exact moet er waarom samenkomen? Dan regelen we dat. Elke interventie is maatwerk, waarbij vaak krachtige werkvormen ontstaan die ook herbruikbaar zijn. Mijn glimlachmeditatie of connecting circles zijn bijvoorbeeld klassiekers geworden, die ik graag inzet om mensen met elkaar te verbinden. De adem gebruik ik, als gecertificeerd ademcoach, als functioneel gereedschap.

Op uitnodiging ontwerp en begeleid ik ook complete bijeenkomsten of zelfs sociale bewegingen. In het verleden zette ik zo mijn kennis over verbinding in om aan hun laptop gekluisterde knappe koppen, op een heel ander niveau samen te laten werken, hielp ik de deelnemers aan loopgravenoorlog over euthanasie bij dementie in gesprek te ontdekken dat ze het eigenlijk best met elkaar eens waren of onderzocht ik samen met honderden stadjers wat veiligheid betekent en hoe je een duistere plek als veiliger laat ervaren. Daarbij werk ik graag met mensen, die willen en kunnen bijdragen.